کيميا خاتون رمانی تاريخي است. اين نکته‌ بسيار مهمی است که قبل از خواندن بايد به آن توجه کرد. رمان تاريخی، استناد قطعی تاريخي ندارد، و به اجبار و اقتضای درام، يا تصميم نويسنده براي دخالت‌دادن نظرات و عواطفش از واقعيت تاريخی فاصله می‌گيرد.

کيميا خاتون دخترخوانده‌ مولاناست. مولانا پس از درگذشت همسرش، با زنی ديگر ازدواج می‌کند که او خود دارای دو فرزند است که يکی از آن‌ها کيميا خاتون است. سال‌ها بعد، وقتی که شمس تبريزی وارد قونيه می‌شود و مولانا را واله و شيفته‌ی‌ خود می‌کند و تمام گذشته‌ی مولانا را تغيير می‌دهد، از کيميا خاتون خوشش می‌آيد.

تمام اهلای حرم و شبستان مولانا با اين ازدواج مخالف‌اند. به‌خصوص خود کيميا خاتون و علاءالدين (پسر خود مولانا از همسر قبلی‌اش) که عاشق کيميا خاتون است. آن‌ها تمام تلاش خود را می‌کنند تا اين ازدواج سر نگيرد، اما مولانا که شيفته‌ی شمس است و او را پير مراد خود کرده است، اين را براي خود افتخاری می‌داند که دخترخوانده‌اش را به همسری شمس دربياورد.

اين کشمکش ادامه دارد تا سرنوشت کيميا رقم بخورد. کيميا خاتون رمانی درباره‌ی زنان و ستم‌کشيدگی زنان در تاريخ مردسالار است. البته نگاه يک‌سره منفی به مردان و يک‌سره مثبت به زنان باعث سطحی شدن رمان از منظر جامعه‌شناختی می‌شود، و استناد تاريخی را نيز بسيار خدشه‌دار می‌کند، اما کيميا خاتون نيز در به کار گيری عواطف خواننده، مثل هر اثر عامه‌پسند ديگری، موفق است. اثری که اگر بدون توجه به موارد جدی ادبی و جامعه‌شناختی، و فقط از ديد ظلمی که در تاريخ بر زنان رفته بررسی شود، اثري لازم و مهم است.